Sensei/Shihan

De Japanse cultuur bulkt van de regels m.b.t. het aspect “beleefdheid” die het nodige respect / eerbied uitdrukken, al dan niet volgens een hiërarchisch model.

Ook het karate waar orde, discipline en respect hoog in het vaandal gedragen wordt, is gestoeld op een hiërarchisch model. Hierdoor is er de volgende gradatie van toepassing in de relaties tussen karateka: ‘kohai’ – ‘sempai’ – ‘sensei’ – ‘shihan’.

Hierbij staat kohai voor het begrip ‘jongere / leerling’,

sempai’ voor ‘oudere / gevorderde’, 

sensei’ voor ‘leraar / meester’

en shihan’ voor ‘grootmeester’.

Iedereen is een ‘kohai’ vanaf de eerste kennismaking met karate en blijft dit tot het einde van zijn/haar dagen. Hierbij is er een duidelijke verwijzing in de dojokun: “karate is een zoektocht naar de perfectie”.

En deze zoektocht kent geen einde …

Een sempai is ten opzichte van een ‘kohai’ iemand die reeds verder gevorderd is, meer kennis heeft opgebouwd en hoger in de hiërarchie is opgeklommen. Strikt genomen betekent dit, dat iedere hogere gegradeerde dient aangesproken te worden met ‘sempai’.

Naast de factor ervaring die men heeft opgebouwd is er ook nog de leeftijdsfactor. De oudere wordt soms door de jongere uit beleefdheid / respect aangesproken met ‘sempai’.

Een sensei is een echte leraar / meester die zijn leerlingen kiest en verder op hun pad begeleidt. (Soms worden hogere dan-graden uit beleefdheid / respect ook aangesproken met ‘sensei’).

Een shihan is een echte grootmeester in de echte zin van het woord. Deze persoon vertegenwoordigt de visie van een welbepaald item. Hij/zij is / was  onmisbaar voor de verder ontwikkeling van dat welbepaald item (in ons geval de JKA shotokan stijl).